Nội dung chính
Tòa án Tối cao Mỹ đã hoãn quyết định về tính hợp pháp của các mức thuế quan do Tổng thống Trump áp đặt, kéo dài sự bất định cho thị trường.
Bối cảnh pháp lý hiện tại
Vào ngày 9/1, Tòa án Tối cao không công bố bất kỳ phán quyết nào liên quan tới thuế quan, chỉ ra một ý kiến không liên quan. Theo dự báo, quyết định cuối cùng sẽ được đưa ra vào ngày 13/1. Hai câu hỏi trọng tâm là: liệu chính quyền có thể dùng Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) để áp thuế hay không, và nếu không, liệu các nhà nhập khẩu phải được hoàn trả các khoản thuế đã nộp.
Các kịch bản dự kiến của Tòa án
CNBC cho biết Tòa có thể đưa ra một giải pháp trung gian – cho phép một phạm vi hạn chế quyền hạn dựa trên IEEPA và chỉ yêu cầu hoàn trả ở mức tối đa. Ngay cả khi Nhà Trắng thua kiện, họ vẫn sở hữu các công cụ khác (ví dụ: Đạo luật Thương mại 1962) để duy trì mức thuế quan mà không cần dựa vào quyền lực khẩn cấp.
Quan điểm của các chuyên gia và dự báo thị trường
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent dự đoán một phán quyết “pha trộn”. Jose Torres, nhà kinh tế trưởng Interactive Brokers, nhấn mạnh rằng việc chặn thuế quan sẽ khiến chính quyền tìm cách lách luật, gây bất lợi cho việc đưa sản xuất về nội địa và có thể làm tăng lãi suất, nhưng đồng thời giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp.
Theo dữ liệu của Bộ Tài chính, thuế quan đã mang về khoảng 195 tỷ USD trong năm tài khóa 2025 và thêm 62 tỷ USD trong năm 2026. Các nhà phân tích của Morgan Stanley – Ariana Salvatore và Bradley Tian – cho rằng Tòa án vẫn có không gian lớn để đưa ra các quyết định linh hoạt, từ việc thu hẹp phạm vi thuế hiện hành tới việc giới hạn áp dụng trong tương lai.
Thị trường dự đoán chỉ 28% khả năng Tòa án sẽ ủng hộ toàn bộ mức thuế quan hiện tại, theo dự báo của Kalshi và các khách hàng của Interactive Brokers.
Liên kết với vụ việc Illinois và hệ quả pháp lý rộng hơn
Quyết định gần đây của Tòa về việc hạn chế việc triển khai Vệ binh Quốc gia bang Illinois cho thấy tòa đang siết chặt giới hạn quyền hành pháp của Tổng thống. Luận điểm pháp lý này tương đồng với các vụ kiện “thuế quan đối ứng” dựa trên IEEPA, khi mà quyền lực thuế quan vốn thuộc Quốc hội bị cho là vượt quá giới hạn Hiến pháp.
Như vậy, nếu Tòa án áp dụng logic tương tự, khả năng cao các biện pháp thuế quan của Trump sẽ gặp rủi ro pháp lý đáng kể, buộc chính quyền phải tìm kiếm các kênh pháp lý thay thế.
