Cháo huyết không chỉ là một món ăn bình dân, mà còn là cánh cửa mở ra những ký ức sâu sắc của tuổi thơ Sài Gòn.

Lịch sử và ký ức quanh tô cháo huyết

Vào cuối thập niên 1970, khi học sinh trung học cuối còn chút tiền còm, chúng tôi thường tụ tập sau giờ học tại rạp hát Đại Lợi (nay là Phạm Văn Hai) để thưởng thức một tô cháo huyết nóng hổi. Đối với những đứa trẻ nghèo, đây là món ăn giàu protein, giá rẻ và đầy hương vị, đủ để làm tan biến nỗi đói và mang lại cảm giác thỏa mãn.

Một người bạn trong lớp, sau hơn bốn mươi năm, vẫn nhớ rõ câu nói: “Nếu ngày mai là tận thế, tôi sẽ muốn ăn một tô cháo huyết trước cửa rạp Đại Lợi rồi chết.” Câu nói này đã trở thành biểu tượng của tình yêu sâu đậm với món ăn này.

Cách chế biến truyền thống

Nguyên liệu chính gồm: gạo nấu cháo, huyết heo cắt thành khối vuông vừa ăn, giá sành Lái Thiêu, gừng thái mỏng, giò cháo quẩy và một ít tương ớt. Quy trình chuẩn:

1. Đun sôi nước, cho gạo vào nấu đến độ nhuyễn.
2. Thêm huyết heo đã được rửa sạch, nấu cho tới khi huyết vừa chín tới, vẫn giữ độ giòn.
3. Cho giá, gừng và giò cháo quẩy vào, khuấy nhẹ để các nguyên liệu hòa quyện.
4. Rắc một ít gừng thái mỏng lên trên, tùy khẩu vị thêm tương ớt.

Độ nóng của cháo phải vừa đủ để khi gắp giá vào không bị lạnh, nhưng không quá cao để huyết mất độ giòn. Khi ăn, người sành thường trộn đều trước khi đưa muỗng vào miệng, tạo ra một “luồng điện” vị giác từ miệng xuống dạ dày, thậm chí cảm giác tê nhẹ ở đầu ngón chân như thưởng thức rượu Chivas 12 năm.

Những quán cháo huyết nổi tiếng qua các thời kỳ

Trong những năm 1970, quán cháo gần rạp Đại Lợi là điểm dừng chân không thể thiếu. Sau 1975, rạp Đại Lợi chuyển thành nhà giam, nhưng món cháo vẫn duy trì sức hút: “Mặc dù có bạo lực quanh quẩn, tôi vẫn ăn tới muỗng thứ năm mà không sợ gì”.

Địa chỉ hiện nay trên đường Cao Thắng, đối diện rạp Đại Đồng, vẫn giữ nguyên hương vị truyền thống với nước cháo hơi hồng nhờ “huyết hậu” – một loại nước dùng đặc biệt được chủ quán thêm vào.

Ở khu vực Hòa Hưng, một quán đã tồn tại hơn 40 năm được Lonely Planet nhắc tới, phục vụ cháo huyết kèm da heo, tôm khô và ớt băm. Một người dân địa phương chia sẻ: “Khi trời mưa lạnh, tôi thường ghé quán này, ăn ngay lập tức cảm giác ấm áp lan tỏa khắp cơ thể”.

Thêm vào đó, một quán gần ngã tư Bảy Hiền – Bà Quẹo (khoảng 200m) nổi tiếng với khẩu phần lớn, ớt tươi và giò cháo quẩy tự làm, thu hút cả khách địa phương lẫn khách du lịch.

Ý nghĩa văn hoá và dinh dưỡng

Cháo huyết không chỉ cung cấp protein rẻ tiền, mà còn là biểu tượng của sự sẻ chia trong cộng đồng nghèo. Trong thời kỳ bao cấp khắc nghiệt, món cháo này giúp người dân duy trì sức khỏe, giảm bớt cảm giác đói nghèo.

Đối với người làm nghề cơ khí, việc ăn cháo huyết được xem như một “liệu pháp” giúp loại bỏ độc tố kim loại và hoá chất trong cơ thể – một quan niệm được truyền miệng qua các thế hệ thợ.

Kết luận

Cho dù thời gian đã thay đổi, cháo huyết vẫn giữ nguyên vị ngon đậm đà và giá trị tinh thần. Đó là món ăn gắn liền với ký ức, tình người và sự bền bỉ của Sài Gòn qua các thời kỳ.

Hãy chia sẻ câu chuyện của bạn về cháo huyết trong phần bình luận và khám phá thêm những quán ăn truyền thống khác tại Sài Gòn!