Trump cho biết nếu hiệp ước New START hết hạn sẽ không gia hạn và kêu gọi Trung Quốc tham gia đàm phán.

Bối cảnh hiệp ước New START

Hiệp ước New START, ký ngày 8 tháng 4/2010, giới hạn số đầu đạn hạt nhân chiến lược của Mỹ và Nga ở 1.550 đầu đạn và 700 phương tiện mang phóng. Thỏa thuận dự kiến hết hạn vào ngày 5/2/2026 và chỉ cho phép một lần gia hạn – lần cuối được thực hiện vào năm 2021.

Lời phát biểu của Tổng thống Donald Trump

Trong một buổi phỏng vấn với The New York Times ngày 7/1, Trump nói: “Nếu nó hết hạn thì cứ để nó hết hạn. Chúng tôi sẽ làm một thỏa thuận tốt hơn.” Ông cũng nhấn mạnh rằng bất kỳ thỏa thuận nào trong tương lai cần có sự tham gia của Trung Quốc.

Ý nghĩa chiến lược

• Không gia hạn có thể khiến hai siêu cường mất công cụ kiểm soát đối thoại trực tiếp.
• Việc đưa Trung Quốc vào bàn đàm phán có thể làm thay đổi cân bằng sức mạnh hạt nhân toàn cầu.

Phản ứng của Nga và Trung Quốc

Vladimir Putin đã đề xuất vào tháng 9 năm ngoái rằng hai bên tự nguyện duy trì các giới hạn hiện hành để tránh “chạy đua vũ trang”. Nga hiện đang kêu gọi các cường quốc xem lại vai trò của mình trong việc duy trì an ninh và ổn định toàn cầu, đồng thời sẵn sàng gia hạn New START.

Trung Quốc, theo quan điểm chính sách “không sử dụng vũ khí hạt nhân trước và chiến lược hạt nhân tự vệ”, cho rằng yêu cầu tham gia đàm phán là “vô lý và phi thực tế”.

Tác động tới an ninh quốc tế

Việc New START có thể chấm dứt sẽ là bước đi quan trọng, ảnh hưởng đến các cơ chế kiểm soát vũ khí hiện có như INF (đã bị Mỹ rút vào 2019) và Bầu trời Mở. Các chuyên gia NATO cảnh báo rằng sự mất cân bằng có thể làm tăng nguy cơ leo thang xung đột ở châu Âu và châu Á.

Số liệu minh chứng

Theo báo cáo năm 2023 của Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI), tổng số đầu đạn hạt nhân chiến lược của cả hai nước vẫn ở mức khoảng 3.100, chiếm hơn 80% tổng kho hạt nhân toàn cầu.

Kết luận

Trước khi hiệp ước hết hạn, các nhà hoạch định chính sách cần cân nhắc các kịch bản: gia hạn ngắn hạn, ký hiệp ước mới có sự tham gia của Trung Quốc, hoặc chuyển sang cơ chế đa phương khác. Liệu Mỹ có đủ quyết tâm duy trì kiểm soát hạt nhân trong bối cảnh căng thẳng ngày càng gia tăng?

Hãy chia sẻ quan điểm của bạn và theo dõi chúng tôi để cập nhật những diễn biến mới nhất.