Nội dung chính
Trong một buổi khám sức khỏe tâm thần, bác sĩ bất ngờ phát hiện cô sinh viên 20 tuổi mang theo bình khí cười vì không kiểm soát được cơn thèm.
Triệu chứng và hành trình nghiện khí cười
Vào chiều 12‑1, tại tọa đàm “Bóng cười – nước mắt sau những cuộc vui”, bác sĩ Lê Thị Phương Thảo (Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai) giới thiệu ca bệnh của một nữ sinh viên phụ thuộc vào nitrous oxide (N₂O).
Tiểu sử sử dụng từ tuổi teen
Người bệnh bắt đầu tiếp xúc với bóng cười khi còn học trung học cơ sở, chỉ thử vài lần trong các buổi tụ tập bạn bè. Khi lên trung học phổ thông, việc sử dụng trở nên thường xuyên hơn do áp lực nhóm bạn. Khi vào đại học, cô không chỉ dùng theo lời rủ rê mà còn tự mua, mang theo bình khí mini để sử dụng một mình.
Tăng dần liều lượng và dấu hiệu cảnh báo
Ban đầu, cô chỉ dùng 1‑2 quả mỗi lần, nhưng dần tăng lên 10‑20 quả/ngày. Khi các quả bóng nhỏ không còn đủ, cô chuyển sang dùng bình khí lớn, sau đó mua các bình mini để giấu trong balo, tránh phát hiện của gia đình. Tần suất tăng nhanh từ một bình mỗi tuần lên một bình mỗi 1‑2 ngày. Gia đình chỉ phát hiện khi tình cờ thấy một bình khí lạ trong phòng và nhận thấy các biểu hiện rối loạn tâm thần, tê bì tay chân, trầm cảm và lo âu.
Rủi ro sức khỏe nghiêm trọng
Bóng cười, hay còn gọi là khí nitrous oxide, là một chất gây hưng phấn ngắn hạn, tạo cảm giác cười không kiểm soát trong vài phút. Tuy nhiên, việc lạm dụng lặp lại gây tổn thương nghiêm trọng cho hệ thần kinh trung ương.
Cơ chế tác động của nitrous oxide
N₂O ức chế hoạt động của vitamin B12 và làm giảm sản xuất myelin – lớp vỏ bảo vệ các dây thần kinh. Kết quả là tê bì, yếu liệt, rối loạn vận động và suy giảm trí nhớ.
Di chứng thần kinh và nguy cơ tử vong
Theo bác sĩ Thảo, dùng trên 10 quả trong một lần, lặp lại nhiều lần, có thể gây ngộ độc mạnh, dẫn đến tổn thương não, tủy sống, thậm chí ngạt thở do thiếu oxy, rối loạn nhịp tim và tử vong. Các trường hợp nặng còn có thể phải dùng xe lăn hoặc chịu di chứng suốt đời.
Ngộ độc cấp tính có thể gây rối loạn tri giác, chóng mặt, lú lẫn, tim đập nhanh, rối loạn nhịp tim và tổn thương phổi; trong trường hợp nặng, có thể dẫn đến phù phổi cấp hoặc ngừng tim.
Phương pháp điều trị và hỗ trợ gia đình
Sau khi nhập viện, bệnh nhân được điều trị tại Viện Sức khỏe Tâm thần Bạch Mai. Quy trình bao gồm dùng thuốc giảm thèm, trị liệu tâm lý, và can thiệp kích thích từ trường xuyên sọ, đồng thời giám sát chặt chẽ bởi gia đình.
Quy trình điều trị tại Bệnh viện Bạch Mai
Trong 6 tháng, bệnh nhân giảm đáng kể cảm giác thèm khí cười. Với sự hỗ trợ liên tục của cha mẹ, cô đã ngừng sử dụng hoàn toàn và hiện đang được theo dõi định kỳ.
Vai trò của gia đình và môi trường
Tiến sĩ Lê Thị Thu Hà nhấn mạnh rằng đa số bệnh nhân nhập viện trong tình trạng nặng, do phát hiện muộn. Sự giám sát, giao tiếp cởi mở và giáo dục về nguy cơ của khí cười là yếu tố then chốt để ngăn ngừa tái phát.
Khuyến cáo cho phụ huynh và cộng đồng
Chuyên gia cảnh báo: không nên xem khí cười là hình thức giải trí vô hại. Các bình khí mini rất nhỏ gọn, dễ giấu, khiến việc phát hiện khó khăn. Phụ huynh cần chú ý các dấu hiệu bất thường như thay đổi hành vi, tê bì tay chân, hoặc thèm dùng chất gây hưng phấn.
Hãy tạo môi trường giao tiếp cởi mở, khuyến khích con trẻ chia sẻ những áp lực và cảm xúc tiêu cực, đồng thời tìm kiếm sự hỗ trợ y tế ngay khi phát hiện dấu hiệu nghiện.
