Nội dung chính
‘Đại dịch’ cô đơn đang lan tỏa khắp Trung Quốc, và một ứng dụng công nghệ bất ngờ trở thành liều thuốc tạm thời cho hàng triệu người.
1. Ứng dụng “Are You Dead” – từ câu hỏi rùng rợn tới hiện tượng xã hội
Trong vài tuần gần đây, một ứng dụng mang tên “Are You Dead” (Bạn đã chết chưa?) bùng nổ trên App Store Trung Quốc. Được thiết kế cho những người sống độc thân hoặc xa gia đình, người dùng chỉ cần đăng nhập mỗi ngày; nếu bỏ lỡ, hệ thống sẽ tự động gửi cảnh báo tới số liên hệ khẩn cấp đã được đăng ký.
Nhờ tính năng gây tò mò, ứng dụng nhanh chóng lên vị trí số một trong bảng xếp hạng ứng dụng trả phí trên Apple App Store Trung Quốc. Khi truyền thông quốc tế đưa tin, lượng tải về tăng vọt, buộc nhà phát triển đổi tên thành Demumu và chuyển sang mô hình thu phí đăng ký.
2. Tình trạng cô đơn đang trở thành vấn đề cấu trúc
Theo CNN, hiện tượng này không chỉ là trào lưu công nghệ mà còn phản ánh một thực trạng xã hội ngày càng rõ nét: cô đơn lan rộng từ người trẻ tới người cao tuổi trong một quốc gia có hơn 1,4 tỷ dân.
Đến năm 2024, hơn 21% dân số Trung Quốc đã trên 60 tuổi – một con số kỷ lục trong lịch sử dân số nước này. Hàng triệu người cao tuổi sống một mình khi con cái di cư tới các thành phố lớn, không thể quay về thường xuyên.
Đồng thời, giới trẻ cũng đang rơi vào trạng thái cô lập. Năm 2024, số cặp đôi đăng ký kết hôn giảm xuống mức thấp nhất kể từ 1986 và tỷ lệ sinh tiếp tục giảm dù chính phủ đã triển khai nhiều chính sách khuyến sinh. Áp lực tài chính, giá nhà, việc làm và triển vọng tương lai mờ mịt khiến nhiều người trẻ không còn khả năng hoặc mong muốn xây dựng gia đình.
2.1. Dữ liệu về thất nghiệp thanh niên
Trong giai đoạn cao điểm, tỷ lệ thất nghiệp thanh niên từng vượt 20%, khiến chính quyền tạm ngừng công bố số liệu để tránh gây hoang mang.
3. Công nghệ như một điểm tựa mong manh
Trong bối cảnh xã hội căng thẳng, các nền tảng mạng xã hội như Weibo ngập tràn những lời chia sẻ về cảm giác “vô hình”, “không ai cần đến” hay “biến mất mà không ai hay biết”. Chính trong tâm trạng này, Demumu trở thành nơi người dùng cảm nhận được sự hiện diện.
“Lần đầu tiên có thứ gì đó quan tâm xem tôi còn sống hay không”, một người dùng viết trên Weibo. “Điều đáng sợ nhất không phải là cô đơn, mà là biến mất mà không để lại dấu vết”, bình luận khác nhận được hàng chục nghìn lượt thích.
App Store mô tả: “Một mình nhưng không cô đơn, an toàn bên cạnh bạn”, hướng tới nhân viên văn phòng độc thân, sinh viên sống xa nhà hoặc những người chọn lối sống một mình.
4. Ý kiến chuyên gia và góc nhìn chính sách
Giáo sư Stuart Gietel‑Basten, chuyên gia khoa học xã hội và chính sách công tại Đại học Khoa học và Công nghệ Hong Kong, cho rằng hiện tượng này là lời cảnh báo rõ ràng.
“Rất nhiều người trẻ đã không thể có được cuộc sống xã hội mà họ mong muốn”, ông nói với CNN, đồng thời nhấn mạnh chính quyền cần khẩn trương hỗ trợ cả người già neo đơn lẫn người trẻ cô độc.
“Nếu một ứng dụng như vậy có thể ngăn một người chết trong cô đơn, hoặc ngăn một bi kịch tự tử chỉ bằng một kết nối nhỏ nhoi, thì đó là điều tích cực”, ông nói. “Nhưng công nghệ không thể – và không nên – thay thế hoàn toàn các tương tác xã hội có ý nghĩa.”
5. Kết luận: Cô đơn không còn là vấn đề cá nhân
Việc đổi tên thành Demumu và chuyển sang mô hình thu phí không thay đổi thực chất: trong một quốc gia giàu mạnh, cô đơn đang trở thành vấn đề cấu trúc, ảnh hưởng sâu rộng tới sức khỏe tâm thần và chất lượng cuộc sống.
Đôi khi, chỉ một câu hỏi tưởng chừng ghê rợn – “Bạn còn sống không?” – lại trở thành sự quan tâm hiếm hoi mà nhiều người đang chờ đợi. Khi công nghệ chỉ là công cụ hỗ trợ, trách nhiệm cuối cùng vẫn nằm ở cộng đồng và nhà nước.
Bạn nghĩ sao về vai trò của công nghệ trong việc giảm bớt cô đơn? Hãy chia sẻ quan điểm của mình và theo dõi chúng tôi để cập nhật những câu chuyện xã hội đáng chú ý.
