Nội dung chính
Chả cá từ nguồn cá thiên nhiên của hồ Trị An đang trở thành đặc sản mang lại thu nhập ổn định cho hàng ngàn gia đình ngư dân. Từ vùng nước nhân tạo rộng 323 km², nơi hội tụ đa dạng loài cá giá trị, tới những chiếc bè chở khay chả, câu chuyện này vừa là nét ẩm thực độc đáo vừa là mô hình kinh doanh bền vững.
Nguồn cá thiên nhiên dồi dào của hồ Trị An
Hồ Trị An, hồ nước nhân tạo lớn nhất miền Nam, có diện tích 32,3 nghìn ha và là trung tâm nuôi trồng, đánh bắt thủy sản của tỉnh Đồng Nai. Năm 2025, tỉnh ghi nhận hơn 82,5 nghìn tấn thủy sản, trong đó 6,4 nghìn tấn đến từ khai thác tự nhiên trên hồ. Các loài như cá chình, cá duồng, cá lăng, cá trèn, cá cơm và cá linh luôn xuất hiện dày đặc, đặc biệt vào mùa khô (tháng 11‑4) khi nguồn cá đạt đỉnh.
Ngư dân thường giăng lưới đêm và thu hoạch từ 30‑40 kg cá/đêm trong những năm gần đây, so với hàng tấn trong những năm trước khi bão lũ gây giảm năng suất.
Quy trình chế biến chả cá ngay trên bè
Với nguồn cá tươi, nhiều hộ đã biến việc đánh bắt thành chuỗi giá trị bằng cách chế biến chả cá ngay trên bè. Dưới đây là quy trình điển hình của bà Lê Thị Cúc (ấp Suối Tượng, xã Trị An):
Bước 1: Sơ chế và lựa chọn cá tươi
Cá được mang về bè trong vòng vài giờ sau khi đánh bắt, chỉ những con cá còn độ tươi và thịt dai mới được giữ lại cho chả.
Bước 2: Gia vị và xay nhuyễn
Thịt cá được rửa sạch, ướp muối, mắm, đường và một chút tiêu. Sau đó xay nhuyễn bằng máy xay công nghiệp trên bè, tạo thành hỗn hợp đồng nhất.
Bước 3: Định hình và đông lạnh
Hỗn hợp được nặn thành khối, sau đó nhanh chóng đưa vào tủ đông để bảo quản và duy trì độ tươi ngon. Không cần chất bảo quản, vì nguồn cá đã sạch và quy trình ngắn.
Nhờ việc sử dụng phần thịt cá tươi nhất cho chả, phần còn lại được tái dùng làm thức ăn cho cá nuôi trong lồng/bè, giảm chi phí đầu tư đáng kể.
Giá trị kinh tế và thị trường của chả cá Trị An
Chả cá Trị An được bán với giá từ 60 000‑80 000 đồng/kg, tùy loại cá và thời điểm nguồn cung. Khi nguồn cá khan hiếm, giá có thể tăng 10‑20 nghìn đồng/kg. Đặc sản này không chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu thụ nội địa mà còn xuất khẩu sang các tỉnh lân cận.
Trong lĩnh vực chế biến, một số cơ sở như Bảy Pha (của bà Thái Thị Định) đã mở rộng quy mô lên tới vài tạ chả cá/ngày vào mùa cao điểm, đồng thời áp dụng mô hình trả trước cho thuyền đánh cá để duy trì nguồn cung quanh năm.
Khô cá kìm – một sản phẩm phụ của cùng nguồn cá – đã được công nhận là OCOP (Sản phẩm địa phương có chỉ tiêu xuất sắc) của tỉnh Đồng Nai, chứng tỏ tiềm năng thương hiệu và khả năng truy xuất nguồn gốc.
Thách thức và cơ hội cho ngư dân
Biến đổi khí hậu, bão lũ và suy giảm nguồn cá tự nhiên là những thách thức lớn, làm giảm thu nhập trung bình của ngư dân xuống còn 30‑40 kg cá/đêm. Tuy nhiên, việc đa dạng hoá sản phẩm (chả cá, cá khô, cá viên) và áp dụng công nghệ bảo quản nhanh đã tạo ra những cơ hội mới, giúp ổn định thu nhập và mở rộng thị trường.
Hỗ trợ từ chính quyền địa phương trong việc chuẩn hoá quy trình, đăng ký thương hiệu OCOP và kết nối các nhà bán lẻ trực tuyến đang là xu hướng phát triển bền vững cho ngành.
Kết luận
Chả cá thiên nhiên Hồ Trị An không chỉ là món ăn ngon mà còn là minh chứng cho sức mạnh của chuỗi giá trị địa phương: từ nguồn cá phong phú, quy trình chế biến ngắn gọn, tới thị trường đa dạng. Nếu bạn quan tâm tới ẩm thực miền Nam hoặc muốn tìm hiểu cơ hội kinh doanh trong lĩnh vực thủy sản, hãy khám phá thêm về chả cá Trị An và những câu chuyện thành công phía sau.
Hãy chia sẻ bài viết nếu bạn thấy hữu ích và theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm những câu chuyện ẩm thực độc đáo.
